AYM, sokak hayvanları düzenlemesi kararının gerekçesini açıkladı

Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye gündemini uzun süredir meşgul eden sokak hayvanları düzenlemesine ilişkin önemli bir kararın gerekçesini açıkladı. Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerin iptali talebiyle yaptığı başvuruyu reddeden Yüksek Mahkeme, bu kararının arkasındaki hukuki ve insani dayanakları detaylandırdı. Karar, Resmi Gazete’de yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu ve düzenlemenin temel amaçları ile yerel yönetimlere yüklenen sorumlulukları bir kez daha gözler önüne serdi.

AYM Kararının Temel Gerekçeleri: İnsan ve Hayvan Refahı Dengesi

AYM’nin ret kararının merkezinde, sahipsiz sokak hayvanlarının oluşturabileceği risklerin ortadan kaldırılması ve insan sağlığı ile yaşam hakkının korunması bulunuyor. Mahkeme, 5199 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki değişiklikle, sahipsiz hayvanların sahiplenme ilişkisi kurulmaksızın bakımı imkanının kaldırılmasının ve bu hayvanların bakımevlerine alınarak sahiplendirilinceye kadar burada tutulmasının Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti.

İnsan Sağlığı ve Yaşam Hakkı Vurgusu

Kararda, özellikle köpeklerin sahiplenilmeden bakılmasının sonlandırılmasının, insan yaşamına ve vücut bütünlüğüne yönelik potansiyel tehlikelerin bertaraf edilmesine katkı sağlayacağı belirtildi. AYM, kanun koyucunun bu konuda geniş bir takdir yetkisine sahip olduğuna dikkat çekerek, düzenlemenin yaşam hakkı ile kişinin maddi ve manevi varlığının korunması hakkının bir gereği olduğunu vurguladı. Sahipsiz hayvanların bakımevlerine alınması ve rehabilitasyon süreçlerinin burada yürütülmesi, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkından kaynaklanan pozitif yükümlülükle çelişmeyen bir yöntem olarak değerlendirildi.

Bakımevleri, Rehabilitasyon ve Ötanazi Tartışması

Sokak hayvanları düzenlemesinin en hassas noktalarından biri olan ötanazi uygulamasına ilişkin AYM, bunun devlete yüklenen pozitif yükümlülük çerçevesinde ele alınması gerektiğini ifade etti. Kararda, ötanazi tedbirinin istisnai olarak ve belirli koşulların bulunması halinde uygulanmasının öngörüldüğü, insan sağlığı ve vücut bütünlüğünün korunmasının esas olduğu belirtildi. Bu yaklaşım, hayvan refahını göz ardı etmeksizin, kamu sağlığı ve güvenliği arasındaki dengeyi gözetme amacını taşıyor.

Yerel Yönetimlere Yönelik Sorumluluklar ve Cezai Yaptırımlar

AYM kararı, yerel yönetimlere sahipsiz hayvanlarla ilgili önemli yükümlülükler getiriyor ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde uygulanacak cezai yaptırımları da değerlendiriyor.

Belediyelerin Hayvan Bakım Yükümlülükleri

Kararda, yerel yönetimlerin sahipsiz köpeklerle ilgili gerekli idari tedbirleri alma yükümlülüğünün bulunduğu ve bu tedbirleri alırken hayvanlara en az zarar verecek nitelikte olanı tercih etmeleri gerektiği vurgulandı. Hayvan bakımevlerinin kurulması, besleme, barınma, rehabilitasyon gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için mali kaynak ayrılması ve amacına uygun kullanılması büyük önem taşıyor.

Caydırıcılık İlkesi ve Hukuki Temel

Belediye başkanları ve yetkililerine, sahipsiz hayvanları toplama, rehabilite etme veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için çaba sarf etmeyenlere yönelik 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngören düzenleme de AYM tarafından incelendi. Mahkeme, bu cezai düzenlemenin “caydırıcılık” maksadıyla yapıldığını ve suç ile cezaların kanuniliği ilkesine aykırı bir yönünün bulunmadığını belirtti. Devletin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde, cezai yaptırımın ulaşılmak istenen amaca elverişli olduğu ve insan sağlığına yönelik açık ve yakın tehlike doğuran fiiller için hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmesinde anayasal bir engel olmadığı ifade edildi.

Sonuç

Anayasa Mahkemesi’nin sokak hayvanları düzenlemesiyle ilgili gerekçeli kararı, hem insan sağlığı ve güvenliğini hem de hayvan refahını dikkate alan kapsamlı bir yaklaşımı ortaya koymaktadır. Karar, kanun koyucunun takdir yetkisini ve yerel yönetimlerin sorumluluklarını bir kez daha teyit ederken, bu hassas konuda dengeli bir çözüm arayışının hukuki zeminini güçlendirmektedir. Toplumun tüm kesimlerinin beklentilerini karşılayacak sürdürülebilir çözümlerin, hukukun üstünlüğü ve insani değerler çerçevesinde geliştirilmesi gerektiği bu kararla bir kez daha vurgulanmıştır.